THIÊN PHÚC TRẤN BẢO

  
THIÊN PHÚC TRẤN BẢO
 
Mặt trước
 
  
Mặt sau
 
***
 
Tiền thời Tiền Lê : LÊ ĐẠI HÀNH (980-1005)
Đồng tiền này đúc năm 984 -> 988:  Mặt sau có chữ ""
 **************************************
Lê Đại Hành (chữ Hán: 黎大行; tên húy là Lê Hoàn (黎桓) 941 – 1005) là vị vua đầu tiên của nhà Tiền Lê trị vì từ 980 đến 1005. Trong lịch sử Việt Nam Lê Hoàn không chỉ là một vị hoàng đế có những đóng góp lớn trong chống quân Tống phương Bắc quân Chiêm phương Nam giữ gìn và củng cố nền độc lập dân tộc mà còn có nhiều công lao trong sự nghiệp ngoại giao xây dựng và kiến tạo đất nước Đại Cồ Việt. Lê Hoàn cũng là người tạo tiền đề điều kiện để thời gian sau đó Lý Công Uẩn có đủ khả năng dời đô từ Hoa Lư về Thăng Long năm 1010 mở ra một kỷ nguyên phát triển lâu dài của văn hóa Thăng Long - Hà Nội thủ đô hiện tại của Việt Nam. Xung quanh vị Hoàng đế này còn nhiều điều chưa được sáng tỏ như vấn đề thân thế sự nghiệp và thụy hiệu ...
 
**** ****************** ***
  Mời các bạn tham khảo thêm các trang có link dưới đây :
(trong đó nhầm lẫn về ghi chú hình ảnh đồng tiền Thiên Phúc Trấn Bảo)
*
 

thuyqn

thuyqn

Bình Chiêm:
Khi người Việt chìm dưới ách nô dịch của phong kiến phía Bắc thì ở phía Nam người Chiêm Thành đã sớm xây dựng được quốc gia độc lập tự chủ từ năm 192. Sinh sống ở các thung lũng Nam Trung Bộ hẹp và nhỏ vương quốc Chiêm Thành có thế mạnh về hàng hải và các ngành nghề thủ công nhưng lại thiếu những miền châu thổ rộng lớn. Bởi vậy từ khi lập nước Chiêm Thành liên tục tiến hành các hoạt động quân sự với Đại Cồ Việt. [23] Năm 803 vua Chiêm sai viên tướng Senapati Par đem quân xâm phạm An Nam vây hãm phía nam quận Cửu Chân. Năm 979 quân Chiêm được Ngô Nhật Khánh dẫn đường tổ chức lực lượng thuỷ quân hùng hậu tiến đánh Hoa Lư theo đường biển nhưng bị tan vỡ vì gặp bão ở cửa Thần Phù. [24]

Năm 982 Lê Hoàn cử Ngô Tử Canh và Từ Mục đi sứ Chiêm Thành bị vua Chiêm bắt giữ. Lê Hoàn tức giận “sai đóng chiến thuyền sửa binh khí tự làm tướng đi đánh chém Bê Mi Thuế tại trận. Chiêm Thành thua to. Bắt sống được quân sĩ nhiều vô kể cùng là kỹ nữ trong cung trăm người và một nhà sư người Thiên Trúc lấy các đồ quý đem về thu được vàng bạc của báu kể hàng vạn; san phẳng thành trì phá hủy tông miếu vừa một năm thì trở về kinh sư”.[25] Các nghiên cứu thống kê cho thấy trong vòng 26 năm trị vì Lê Hoàn là người đặc biệt quan tâm đến vùng đất phía nam đã tiến hành 6 hoạt động quân sự lớn ở đây trong số 10 hoạt động quân sự lớn suốt thời gian trị vì của ông vua đích thân cầm quân đánh dẹp sự nổi dậy của các thế lực cát cứ và xâm lấn không chỉ bảo vệ vững chắc miền biên giới mà còn trực tiếp chuẩn bị cho quá trình Nam tiến của người Việt mở rộng thêm cương giới lãnh thổ của quốc gia Đại Việt.
(theo Wikipedia )

thuyqn

thuyqn

PHÁ TỐNG:
Đầu năm 981 vua nhà Tống phát quân sang đánh Đại Cồ Việt cử các tướng Hầu Nhân Bảo Trần Khâm Tộ Tôn Toàn Hưng Triệu Phụng Huân Quách Quân Biện Lưu Trừng Giả Thực Vương Soạn cầm quân chia hai đường thủy bộ. Cánh bộ đi theo ngả Lạng Sơn còn thủy thì tiến vào sông Bạch Đằng. [20]

Mùa xuân tháng Ba (4-981) quân của Hầu Nhân Bảo đến Ngân Sơn Trần Khâm Tộ đến Tây Kết Lưu Trừng đến sông Bạch Đằng vua tự làm tướng đi chống Tống sai người cắm cọc ngăn sông.[21] Tại sông Bạch Đằng thủy quân Tống bị quân Đại Cồ Việt chặn đánh những chiến thuyền Tống cũng bị thủng bởi những chiếc cọc sông dày dặc cho dù rất mạnh về thế trận. Vì thế quân Tống không thể tiến sâu vào nội địa được. Thủy quân Tống thất bại. Tôn Toàn Hưng dừng quân hơn 70 ngày chần chừ không dám tiến. Hầu Nhân Bảo thì hiếu chiến hơn tự đem quân tiến theo sông Thương. Khi quân Hầu Nhân Bảo kéo đến Chi Lăng Lê Hoàn giả vờ xin hàng để đánh lừa Nhân Bảo rồi phục binh đổ ra đánh dữ dội. Số quân địch hơn phân nửa bị tiêu diệt. [22]

Sau hai trận thắng lớn Bạch Đằng Tây Kết quân Lê giết được Hầu Nhân Bảo bắt sống Quách Quân Biện Triệu Phụng Huân. Trần Khâm Tộ Lưu Trừng Giả Thực Tôn Toàn Hưng Vương Soạn cũng vội vàng rút chạy về nước. Lê Hoàn đã không thực hiện được trận mai phục bằng sự kết hợp giữa phục binh và trận địa cọc ngầm vì chiến sự lúc này diễn ra không được mau lẹ thuận lợi như trận Bạch Đằng của Ngô Quyền đánh Nam Hán. Thực tế chiến sự trên sông Bạch Đằng trong kháng chiến chống Tống lần thứ nhất diễn ra nhiều lần nhiều đợt với những trận đánh khác nhau.
(THEO Wikipedia )

thuyqn

thuyqn

Gửi Vũ Thu Huế:
---
anh lâu lâu lại thấy anh trưng ra 1 của quý . còn nhiều của quý nữa không anh.
-em thích đọc mấy cái comment thông tin của anh hơn. đầy ắp cứ liệu cho người thích tìm hiểu.
------------------------***------------------------
Cảm ơn Vũ Thu Huế sang thăm và chia sẻ cảm nhận chân tình!
Vâng! Mình sẽ post thêm những thông tin tìm được về Triều đại TIỀN LÊ ( Lê Đại Hành)cho các bạn góp ý!
Thân
ĐTT

vũ thu huế

thực là quý vô cùng!

anh lâu lâu lại thấy anh trưng ra 1 của quý . còn nhiều của quý nữa không anh.
-em thích đọc mấy cái comment thông tin của anh hơn. đầy ắp cứ liệu cho người thích tìm hiểu.

thuyqn

Lê Hoàn lên ngôi

LÊN NGÔI:
Cha mẹ qua đời sớm Lê Hoàn được một vị quan là Lê Đột nhận về nuôi. Lớn lên ông đi theo Nam Việt Vương Đinh Liễn và đã lập được nhiều chiến công Đinh Bộ Lĩnh giao cho ông chỉ huy 2.000 binh sĩ. Đến năm 968 Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp xong loạn 12 sứ quân thống nhất đất nước lập nên nhà Đinh. Lê Hoàn có công lao trong cuộc đánh dẹp và được giao chức vụ Thập đạo tướng quân (tướng chỉ huy mười đạo quân) Điện tiền đô chỉ huy sứ - tức chức vụ tổng chỉ huy quân đội cả nước Đại Cồ Việt trực tiếp chỉ huy đội quân cấm vệ của triều đình Hoa Lư. Lúc đó ông mới 27 tuổi.

Tháng 10 năm 979 cha con Đinh Tiên Hoàng và Đinh Liễn bị sát hại Vệ vương Đinh Toàn mới 6 tuổi lên ngôi vua. Lê Hoàn trở thành Nhiếp chính tự do ra vào cung cấm. Các đại thần thân cận của Đinh Tiên Hoàng là Đinh Điền Nguyễn Bặc Trịnh Tú Lưu Cơ cùng tướng Phạm Hạp nổi dậy chống lại Lê Hoàn nhưng bị Lê Hoàn nhanh chóng đánh dẹp ba người đều bị giết. Phò mã Ngô Nhật Khánh bỏ trốn vào nam cùng vua Chiêm Thành với hơn nghìn chiến thuyền định đến đánh kinh đô Hoa Lư nhưng bị bão dìm chết.

Thấy triều đình Hoa Lư rối ren nhà Tống bên Trung Quốc có ý định cho quân tiến vào đánh chiếm Đại Cồ Việt. Vua Tống nhiều lần viết thư sang dụ và đe dọa triều Đinh bắt phải quy phụ đầu hàng: "...Nếu quy phục thì ta tha cho bằng trái lệnh thì ta quyết đánh..." Trước tình hình đó Thái hậu Dương Vân Nga cùng tướng Phạm Cự Lạng và các triều thần tôn Lê Hoàn lên làm vua. Lê Hoàn lên ngôi lấy tôn hiệu là Minh Càn Ứng Vận Thần Vũ Thăng Bình Chí Nhân Quảng Hiếu Hoàng đế niên hiệu là Thiên Phúc quốc hiệu vẫn là Đại Cồ Việt đóng đô tại Hoa Lư. Lê Đại Hành cử Phạm Cự Lạng (Lượng) em của Phạm Hạp làm đại tướng quân.

Về các biến cố chính trị liên quan đến cái chết của Đinh Tiên Hoàng và Đinh Liễn có các nhà nghiên cứu như Hoàng Đạo Thúy đặt giả thiết không phải Đỗ Thích mà chính Lê Hoàn cấu kết với Dương Vân Nga đã ám sát Đinh Tiên Hoàng và con trưởng để chiếm ngôi (xem bài Đinh Tiên Hoàng). Việc Lê Đại Hành lấy Dương thái hậu nhà Đinh các sử gia phong kiến rất nặng lời chê trách. Trong Đại Việt sử ký toàn thư Ngô Sĩ Liên viết:

"Đạo vợ chồng là đầu của nhân luân dây mối của vương hóa. Hạ kinh của Kinh Dịch nêu quẻ Hàm và quẻ Hằng lên đầu là để tỏ cái ý lấy đàn bà tất phải chính đáng. Đại Hành thông dâm với vợ vua đến chỗ nghiễm nhiên lập làm hoàng hậu mất cả lòng biết hổ thẹn. Đem cái thói ấy truyền cho đời sau con mình bắt chước mà dâm dật đến nỗi mất nước há chẳng phải là mở đầu mối họa đó sao?"

Hoàng Xuân Hãn viết trong Hoàng Xuân Hãn tuyển tập: "...việc này trái với khuôn phép nhà nho. Các sử gia nho xưa đã trịnh trọng chỉ trích như Ngô Sĩ Liên Ngô Thì Sĩ...

Khi đưa ra nhận định trên các sử gia không hiểu rằng vào thế kỷ 10 đời Đinh Tiền Lê đạo Nho chưa có ảnh hưởng gì sâu vào dân Việt. Sau này đến nửa đời Trần vẫn còn như vậy. Dân chúng đã lập đền thờ các vua Đinh Lê trên nền tảng cung điện Hoa Lư mà không quên bà Dương hậu xưa còn tự hợp hai vua tô tượng hai vua ngồi chung một toà với Dương hậu ở giữa. Nhưng đến đầu đời Lê Thái Tổ cho là trái đạo mà bỏ đi! Tuy vậy các nho gia phê bình cũng không ai trách bà mà chỉ trách Lê Hoàn.( theo Wikipedia.org )

thuyqn

thuyqn

Theo Wikipedia.Org :
Về THÂN THẾ:Về quê hương Lê Hoàn vấn đề mà Ngô Thì Sĩ đặt ra từ thế kỷ 18 được thảo luận nhiều lần dưới thời nhà Nguyễn cho đến nay các nhà sử học vẫn chưa đưa ra được kết luận nơi đâu trong ba nơi: Ninh Bình Thanh Hoá hay Hà Nam là quê hương của ông. Năm 1981 tại hội thảo khoa học “Lê Hoàn và 1000 năm chiến thắng giặc Tống xâm lược” nhiều vấn đề chung về thế kỷ X về quê hương thân thế sự nghiệp của ông bước đầu được giải quyết. Đến năm 2005 tại hội thảo “1000 năm Thăng Long và sự nghiệp của Lê Hoàn” trải qua một chặng đường đổi mới của sử học nhiều vấn đề về quê hương của Lê Hoàn được đào sâu và nhìn nhận lại theo chiều hướng thoáng rộng hơn. Tựu chung có các ý kiến sau:
Trường Châu (Ninh Bình)
Việt sử lược[3] viết từ thời Trần ghi là: “Đại Hành vương húy là Hoàn họ Lê người Trường Châu”. Trường Châu là vùng đất kinh đô Hoa Lư Ninh Bình.[4] PGS TS. Trần Bá Chí trước từng viết rất công phu về quê hương dòng dõi Lê Đại Hành cho rằng ông người Ái Châu (Thanh Hoá) thì tại hội thảo 2005 cũng khẳng định rằng quê gốc vua là Trường Yên Hoa Lư Ninh Bình. [5] Các nhà nghiên cứu Mai Khánh (Bảo tàng Hà Nam) và TS. Vũ Văn Quân đồng ý rằng Lê Hoàn là người Trường Châu nhưng cho rằng Trường Châu bao gồm cả Ninh Bình và Hà Nam[6].
Ái Châu (Thanh Hóa)
Đại Việt sử ký toàn thư[7] Lịch triều hiến chương loại chí [8] ghi: “Vua họ Lê tên húy là Hoàn người Ái Châu”. Cùng quan điểm sách “Các triều đại Việt Nam” còn cho rằng mẹ Lê Hoàn là Đặng Thị Sen chứ không gọi là Đặng Thị.[9] An Nam Chí Lược của Lê Tắc thời Trần mục Lê nhị thế gia chép: “Lê Hoàn người Ái Châu có chí lược được lòng quân sĩ”. Website chính thức của tỉnh Thanh Hóa cũng khẳng định Lê Hoàn là người quê hương mình. [10] Đại Nam nhất thống chí chép: “Miếu Lê Đại Hành hoàng đế ở xã Trung Lập huyện Thuỵ Nguyên chỗ này là nền nhà cũ của tiên tổ nhà vua” song mục tỉnh Hà Nội lại chép “mộ tổ Lê Đại Hành ở bên miếu xã Ninh Thái huyện Thanh Liêm”.
Bảo Thái (Hà Nam)
Đại Việt sử ký tiền biên [11] ghi: “Xét thấy Lê Đại Hành Hoàng đế người làng Bảo Thái huyện Thanh Liêm chứ không phải Ái Châu sử cũ chép nhầm”. Cuốn Việt Nam sử lược [12] Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam Khâm định Việt sử thông giám cương mục Việt sử tiêu án đều ghi: “Lê Hoàn quê ở làng Bảo Thái huyện Thanh Liêm” . Nhà sử học Trần Quốc Vượng cho rằng Lê Hoàn sinh ở Thanh Liêm Hà Nam và theo ông Thanh Hóa chỉ có thể là quê ngoại hay quê bố nuôi Lê Hoàn.[13]. Lịch sử Hà Nam Ninh cũng đã nhận định: “Lê Hoàn quê nội ở Thanh Liêm (Hà Nam) quê ngoại ở Kẻ Sập (Thanh Hoá) Tuy sinh ở đất Ái Châu nhưng ông chỉ sống ở đấy hơn 10 năm sau trở về Thanh Liêm”. [14] GS. Lê Văn Lan cũng cho rằng Lê Hoàn “là đứa trẻ mồ côi ở làng Kẻ Sập - quê ngoại chàng trai nghèo ở miền Bảo Thái quê nội”[15]. Ứng Hoè Nguyễn Văn Tố sau khi điểm lại một số nhận định của các cuốn sử cũ đã nêu quan điểm: Thanh Liêm là nguyên quán của cha mẹ. Ái Châu là chỗ ở của cha nuôi mỗi quyển chép theo một nghĩa” [16] Đại Nam nhất thống chí của Quốc sử quán triều Nguyễn phần ghi về lăng mộ ở huyện Thanh Liêm chép: “Mộ tổ Lê Đại Hành ở bên miếu xã Ninh Thái huyện Thanh Liêm[17]. Sử cũ cũng nhắc tới Trần Bình Trọng quê ở xã Thanh Liêm là hậu duệ của Lê Hoàn. Vị danh tướng thời Trần này được ban quốc tính vì có nhiều công trạng. Website chính thức của tỉnh Hà Nam cũng khẳng định Lê Hoàn là người quê hương mình.[18]
Ý kiến dung hòa
Thần tích Lê Hoàn tại lăng vua Lê làng Ứng Liêm (Hà Nam)[19] giải thích có vẻ “hợp tình hợp lý” tất cả những vấn đề khúc mắc về quê quán xuất thân của Lê Hoàn. Thần tích cho biết ông sinh ra ở xã Trường Yên Hoa Lư tỉnh Ninh Bình. ông nội là Lê Lộc và bà nội là Cao Thị Phương; cha là Lê Hiền mẹ là Đặng Thị Khiết. Nhà nghèo nên đã về xã Ninh Thái Thanh Liêm Hà Nam làm nghề chài lưới đơm đó bắt cá. Ngày mùng 10 tháng Giêng năm Nhâm Tuất (942) sinh ra ông. Năm lên 7 tuổi ông mồ côi cả cha lẫn mẹ phải làm con nuôi quan án châu Ái (Thanh Hoá). Các nhà sử học cho rằng vấn đề quê hương Lê Hoàn còn phải tiếp tục nghiên cứu. Điều dễ nhận thấy là cả Ninh Bình Thanh Hóa và Hà Nam đều gắn bó mật thiết với cuộc đời và sự nghiệp của vị vua này.

thuyqn

thuyqn

Ngoài những phần nêu trên còn các bài của những link dưới đây nói rất nhiều về lai lịch của đồng THIÊN PHÚC TRẤN BẢO:

http://baotanglichsu.vn/detailNews.aspx?id=796&lang=vi&Cate=153
***
http://www.khoahoc.net/baivo/nguyenanhhuy/100408-dongtien-2.htm
***
http://forum.viet-numis.com/viewtopic.php?t=940&sid=3467a51e607a9b9f4bc7dd441d7e175c
***
Xin các bạn tham khảo và góp ý !
Chúc vui!
Thân
ĐTT